Thymele Logo
Search

αόρατο θέατρο [Boal] [ουσ. ουδ.]

Articles Icon 1
Videos Icon 1
Videos Icon 3
[1]

Ορισμός

Η αναπαράσταση σκηνών και επεισοδίων σε δημόσιο χώρο με τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργείται στο τυχαία παρευρισκόμενο κοινό η ψευδαίσθηση ότι πρόκειται για πραγματικά συμβάντα, οδηγώντας το να εμπλέκεται σε αυτά είτε ως θεατής/θεάτρια είτε ως δρών πρόσωπο, με απώτερο στόχο την πρόκληση κοινωνικού διαλόγου και την ευαισθητοποίηση σε ζητήματα καταπίεσης, περιθωριοποιημένων κοινωνικών ομάδων και ευρύτερων κοινωνικοπολιτικών θεμάτων.

Ανάπτυξη

Ο όρος Teatro Invisível εισήχθη από τον Βραζιλιάνο σκηνοθέτη, δραματουργό και θεατροπαιδαγωγό Augusto Boal [Αουγκούστο Μποάλ] κατά τη διάρκεια της θεατρικής του δράσης στην Αργεντινή τη δεκαετία του 1970, όταν η δημόσια παρουσίαση παραστάσεων πολιτικού θεάτρου ήταν επικίνδυνη υπό το καθεστώς της δικτατορίας του στρατηγού Jorge Rafael Videla [Χόρχε Ραφαέλ Βιδέλα]. Το αόρατο θέατρο αποτελεί παραστατική τεχνική που ανήκει στο «οπλοστάσιο» του θεάτρου των καταπιεσμένων και έχει ως στόχο την καλλιέργεια της κριτικής συνειδητοποίησης, τη χειραφέτηση των καταπιεσμένων κοινωνικών ομάδων, καθώς και την κοινωνική έρευνα ή/και τον κοινωνικό μετασχηματισμό.


Το αόρατο θέατρο, σύμφωνα με τον Boal, μπορεί να πραγματοποιηθεί σε οποιονδήποτε μη θεατρικό χώρο, όπως σε έναν δρόμο, ένα εστιατόριο, ένα κατάστημα ή ένα τρένο. Οι ηθοποιοί παρουσιάζουν μία επινοημένη θεατρική δράση, έπειτα από συστηματική κοινωνική έρευνα, δραματουργική επεξεργασία και σκηνική προετοιμασία, σύμφωνα με τις τεχνικές πρόβας του θεάτρου των καταπιεσμένων, σε χώρους όπου θα μπορούσε πράγματι να συμβεί ένα τέτοιο περιστατικό. Ωστόσο, το κοινό δε γνωρίζει ότι η δράση που εκτυλίσσεται μπροστά του είναι σκηνοθετημένη και δεν έχει επίγνωση των θεατρικών συμβάσεων.


Οι ηθοποιοί ενσαρκώνουν πρόσωπα με διαφορετικές απόψεις και πεποιθήσεις, που βρίσκονται φαινομενικά τυχαία στον ίδιο χώρο, και αξιοποιούν μία προμελετημένη αφορμή για να πυροδοτήσουν μία προσχεδιασμένη σύγκρουση. Στόχος είναι να ανατρέψουν την κοινωνικά αναμενόμενη συμπεριφορά γύρω από ένα φλέγον κοινωνικό ζήτημα, όπως ο ρατσισμός, ο σεξισμός, η ομοφοβία, η αδιαφορία για τον συνάνθρωπο ή το περιβάλλον, υποστηρίζοντας αμφιλεγόμενες, αναπάντεχες, προκλητικές ή και αντικρουόμενες απόψεις. Με αυτόν τον τρόπο προκαλούν το κοινό να συμμετάσχει στον διάλογο και να λάβει θέση. Οι ηθοποιοί, διασκορπισμένοι στον χώρο της δράσης, αυτοσχεδιάζουν τους ρόλους τους, συμβάλλοντας είτε στην όξυνση είτε στην εκτόνωση της έντασης κατά τη διάρκεια της συζήτησης που ακολουθεί την αρχική δράση. Σε κανένα σημείο δεν δηλώνεται ποιος είναι ηθοποιός και ποιος όχι.


Το αόρατο θέατρο αναδεικνύει ακανθώδη ζητήματα της δημόσιας ζωής ή ακόμη και θέματα ταμπού, για τα οποία υπάρχει άγνοια, αδιαφορία ή απόπειρα συγκάλυψης, με στόχο την αφύπνιση του κοινού και την ενθάρρυνση για ανάληψη κοινωνικής δράσης.

Αγγλικά
invisible theatre
Γαλλικά
théâtre invisible, le
Γερμανικά
unsichtbare Theater, das
Ιταλικά
teatro invisibile, il

Συνώνυμα

άδηλο θέατρο

Σχετικοί όροι

εφαρμοσμένο θέατρο, Θέατρο Φόρουμ, ακτιβιστικό θέατρο, κοινωνικό θέατρο, θέατρο του πραγματικού

Πεδίο εφαρμογής

• Θέατρο
• Εφαρμοσμένα είδη

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Κειμενικά παραδείγματα

Quote Icon

"Several presentations of invisible theatre were made in different locations in Peru. Particularly interesting is what happened at the Carmen Market, in the barrio of Comas, some 14 kilometres away from downtown Lima. Two actresses were protagonists in a scene enacted at a vegetable stand. One of them, who was pretending to be illiterate, insisted that the vendor was cheating her, taking advantage of the fact that she did not know how to read; the other actress checked the figures, finding them to be correct, and advised the "illiterate" one to register in one of A.L.F.I.N.’s literacy courses. After some discussion about the best age to start one’s studies, about what to study and with whom, the first actress kept on insisting that she was too old for those things. It was then that a little old woman, leaning on her cane, very indignantly shouted: "My dears, that’s not true? For learning and making love one is never too old!" Everyone witnessing the scene broke into laughter at the old woman’s amorous outburst, and the actresses were unable to continue the scene."


«Αρκετές παραστάσεις Αόρατου Θεάτρου έγιναν σε διαφορετικές τοποθεσίες στο Περού. Ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι αυτό που συνέβη στη λαϊκή αγορά Carmen, στη γειτονιά Comas, περίπου 14 χιλιόμετρα μακριά από το κέντρο της Λίμα. Δύο γυναίκες ηθοποιοί πρωταγωνιστούσαν σε μία σκηνή που διαδραματιζόταν σε έναν πάγκο λαχανικών. Μία από αυτές, που παρίστανε την αναλφάβητη, επέμενε ότι ο πωλητής την εξαπατούσε, εκμεταλλευόμενη το γεγονός ότι δεν ήξερε να διαβάζει. Η άλλη ηθοποιός έλεγξε τον λογαριασμό, βρήκε ότι ήταν σωστός και συμβούλεψε την "αγράμματη" να εγγραφεί σε ένα από τα μαθήματα γραμματισμού της A.L.F.I.N. [Operación Αlfabetización Integral]. Μετά από κάποια συζήτηση σχετικά με την καλύτερη ηλικία για να ξεκινήσει κανείς τις σπουδές του, για το τι να σπουδάσει και με ποιον, η πρώτη ηθοποιός συνέχισε να επιμένει ότι ήταν πολύ μεγάλη για αυτά τα πράγματα. Τότε ήταν που μια μικροκαμωμένη ηλικιωμένη γυναίκα (θεάτρια), στηριζόμενη στο μπαστούνι της, φώναξε με έντονη αγανάκτηση: "Βρε καλές μου αυτό δεν είναι αλήθεια! Για να μαθαίνεις και για να κάνεις έρωτα, κανείς δεν είναι ποτέ πολύ μεγάλος!" Όσοι ήταν μάρτυρες της σκηνής ξέσπασαν σε γέλια με την έκρηξη ερωτισμού της ηλικιωμένης γυναίκας και οι ηθοποιοί δεν μπόρεσαν να συνεχίσουν τη σκηνή.»

Απόσπασμα από το βιβλίο του Boal, Θέατρο των Καταπιεσμένων, στο οποίο περιγράφεται μία δράση Αόρατου Θεάτρου.

Boal, A. (2008). Theatre of the Οppressed. London: Pluto Press. Βλ. σ. 126.

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Οπτικοακουστικό υλικό

Η θεατρική ομάδα Sandalphon Arts παρουσιάζει τη δράση Σύγκρουση αστέγων στο μετρό του Λονδίνου.

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Εικονογραφικό υλικό

Στιγμιότυπο από το έργο του καλλιτέχνη με το ψευδώνυμο Dermo [Ντέρμο], με τίτλο RESTaurant

Φωτογραφία από τη δράση του Augusto Boal το 1979. Ο Boa υπήρξε ιδρυτής του θεάτρου…

Η εφαρμογή της τεχνικής του αόρατου θεάτρου σε δημόσιο χώρο, βασισμένη στις αρχές του Augusto…

βασική

Boal, A. (1979). Theatre of the Oppressed (A. Charles & M. L. McBride, Μετ.). New York: Theatre Communications Group.

Βoal, A. (1992). Games for actors and non-actors (A. Jackson, Μετ.). London & New York: Routledge.

Boal, A. (1995). The rainbow of desire: The Boal method of theatre and therapy (A. Jackson, Μετ.). London & New York: Routledge.

Boal, A. (1998). Legislative theatre: Using performance to make politics (Α. Jackson, Μετ.). London & New York: Routledge.

Boal, A. (2001). Hamlet and the baker’s son: My life in theatre and politics (A. Jackson & C. Blaker, Μετ.). London & New York: Routledge.

Boal, Α. (2006). Τhe aesthetics of the Oppressed (A. Jackson, Μετ.). London & New York: Routledge.

Thorau, H. (2013). Unsichtbares Theater. Köln: Alexander Verlag Berlin.

Μπόαλ, A. (1981). To Θέατρο των Καταπιεσμένων (Ε. Μπραουδάκη, Μετ.). Αθήνα: Θεωρία.

συμπληρωματική

Babbage, F. (2004). Augusto Boal. London & New York: Routledge· Taylor & Francis Group.

Boal, J. (2023). Theatre of the Oppressed and its times. London & New York: Routledge.

Cohen-Cruz, J., & Schutzman, M. (2006). A Boal companion: Dialogues on theatre and cultural politics. London & New York: Routledge.

Howe, K., Boal, J., & Soeiro, J. (2019). The Routledge companion to Theatre of the Oppressed. London & New York: Routledge.

Milling, J., & Ley, G. (2001). Modern theories of performance: From Stanislavski to Boal. London: Palgrave.

Ζώνιου, Χ. (2015). Αουγκούστο Μπόαλ (Augusto Boal), 1931-2009. Εκπαίδευση και Θέατρο, 16, σσ. 16–23.

APA

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. αόρατο θέατρο [Boal]. Ανακτήθηκε από https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/αόρατο θέατρο [Boal]

Chicago

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. «αόρατο θέατρο [Boal]». Ανακτήθηκε 14 August 2026. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/αόρατο θέατρο [Boal].

MLA

«αόρατο θέατρο [Boal]». Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. Ανακτήθηκε 14 August 2026, https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/αόρατο θέατρο [Boal].

1733